โพสต์ไบโอติก (Postbiotics) คือ สารหรือส่วนประกอบที่ได้จากโพรไบโอติก ซึ่งเป็นจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ โดยสารสำคัญเหล่านี้มีหลากหลายชนิด เช่น กรดอินทรีย์สายสั้น (Short-chain fatty acids) โปรตีน และสารชีวภาพอื่น ๆ ที่มีส่วนช่วยลดการอักเสบและส่งเสริมการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน โพสต์ไบโอติกเกิดขึ้นระหว่างกระบวนการเจริญเติบโตและการทำงานของโพรไบโอติก 

ไม่ใช่โพรไบโอติกทุกสายพันธุ์จะให้สารหรือส่วนประกอบที่มีคุณสมบัติเหมือนกัน นักวิจัยจึงต้องคัดเลือกสายพันธุ์ที่เหมาะสม และศึกษาสารหรือส่วนประกอบที่ได้อย่างละเอียด หนึ่งในงานวิจัยที่น่าสนใจคือการศึกษาของศาสตราจารย์ ดร.รวี เถียรไพศาล เกี่ยวกับโพรไบโอติก 2 สายพันธุ์ ได้แก่ Lacticaseibacillus paracasei SD1 และ Lacticaseibacillus rhamnosus SD11 หรือที่เรียกกันว่า Lacto SD1 และ Lacto SD11 (แล็กโทเอสดีหนึ่ง และแล็กโทเอสดีสิบเอ็ด) จุลินทรีย์ทั้งสองสายพันธุ์นี้ได้รับการศึกษาอย่างต่อเนื่อง ทั้งในรูปแบบโพรไบโอติกและการศึกษาต่อยอดเกี่ยวกับโพสต์ไบโอติก โดยมีงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับ ระบบทางเดินอาหาร การทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน และสุขภาพช่องปาก

ข้อดีของการใช้โพสต์ไบโอติก 

1.ไม่มีความเสี่ยงที่จุลินทรีย์จะเข้ากระแสเลือด หากในกรณีที่ร่างกายอยู่ในสภาวะอ่อนแอ 

2.ไม่มีความเสี่ยงที่จะได้รับยีนดื้อยาปฏิชีวนะ หากจุลินทรีย์โพรไบโอติกมียีนดื้อยาแฝง

3.สะดวกในการเก็บรักษา

4.โมเลกุลที่ออกฤทธิ์ สามารถสัมผัสเซลล์เป้าหมายได้ดีกว่า 

เรียบเรียงโดย ศาสตราจารย์ ดร. รวี เถียรไพศาล สถาบันวิจัยและนวัตกรรมทางการแพทย์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์